‘Lelijkste gebouw van Gent’ wordt groene woontoren

Het ontwerp van Coussée Goris Huyghe architecten vertrekt van de bestaande betonnen toren, maar combineert die met een nieuwe gevelstructuur, woningen, publieke functies en een forse uitbreiding van het groen. Ten opzichte van eerdere plannen wordt het bouwvolume met ongeveer 20 procent verminderd, terwijl de groene en ontharde ruimte met 25 procent toeneemt.

Bestaande betonstructuur blijft behouden

De betonnen constructie van de toren, die in de jaren 1970 werd gerealiseerd naar een ontwerp van de Gentse architecten Geo en Dirk Bontinck, vormt nog altijd de basis van het gebouw. LIFE kiest ervoor die structuur te behouden en opnieuw te gebruiken, in plaats van ze af te breken en te vervangen door nieuwbouw. Door het betonskelet integraal te behouden, wordt de ingebedde CO₂-uitstoot die met afbraak en nieuwbouw gepaard zou gaan, grotendeels vermeden.

Volgens de projectinformatie bestaat de toren uit een betonstructuur met het gelijkvloers en tien bouwlagen. De bestaande draagstructuur wordt opnieuw ingezet voor de woonfunctie. Studiebureau Mouton is betrokken bij de stabiliteitsstudie.

De 'oude' toren werd bekend als het lelijkste gebouw van Gent

De 'oude' toren werd bekend als het lelijkste gebouw van Gent

De 'oude' toren werd bekend als het lelijkste gebouw van Gent

De 'oude' toren werd bekend als het lelijkste gebouw van Gent

Nieuwe gevel als tweede huid

De meest opvallende architecturale ingreep is de nieuwe gevel rond de bestaande toren. Coussée Goris Huyghe architecten bouwen daarbij verder op het ontwerp waarmee het bureau, samen met partners, in 2015 de architectuurwedstrijd voor de Portus-site won.

Rond de zware betonnen structuur komt een lichte stalen constructie die als een tweede huid rond het bestaande volume wordt geplaatst. Daarmee krijgt de toren een nieuwe verschijningsvorm, terwijl de oorspronkelijke betonstructuur herkenbaar blijft. Terrassen en groen worden geïntegreerd in de ruimte tussen beide gevels.

De ingreep heeft ook een stedenbouwkundige component. De bestaande toren blijft het dominante verticale element van de site, terwijl de nieuwe volumes erachter lager en slanker worden uitgewerkt. Een eerder voorziene tweede toren verdwijnt uit het nieuwe plan.

De meest opvallende architecturale ingreep is de nieuwe gevel rond de bestaande toren

LIFE - De meest opvallende architecturale ingreep is de nieuwe gevel rond de bestaande toren

Minder bouwen, meer groen

De herwerkte plannen voorzien in totaal 105 appartementen. Ongeveer vijftig daarvan komen in de voormalige Belgacomtoren. De overige woningen worden ondergebracht in drie nieuwe volumes, met hoogtes van drie tot zes bouwlagen. Die lagere volumes zorgen voor een betere aansluiting op de omliggende bebouwing.

De plint krijgt een gemengd programma met onder meer horeca, kantoren, co-working, wellness en andere gemeenschappelijke of commerciële functies. Daarmee moet de site zich sterker openen naar de omgeving en evolueren van een gesloten telecomsite naar een meer gemengd stadsdeel.

Daarnaast krijgt de buitenruimte een grondige metamorfose. Tussen de toren en het Van Eyckzwembad komt een publiek toegankelijke groene zone van ongeveer 3.000 m². Het landschapsconcept wordt mee vormgegeven door een collectief van landschapsarchitecten, met Piet Oudolf als centrale naam. De groene ruimte moet verschillende publieke en semipublieke delen van de site met elkaar verbinden.

Ook ondergronds wordt het ontwerp aangepast. Waar in een eerder vergunningsdossier drie ondergrondse niveaus waren voorzien, blijft in het nieuwe plan nog één niveau over. Dat beperkt de omvang van de ondergrondse constructiewerken.

De plint krijgt een gemengd programma met onder meer horeca, kantoren, co-working, wellness en andere gemeenschappelijke of commerciële functies

LIFE - De plint krijgt een gemengd programma met onder meer horeca, kantoren, co-working, wellness en andere gemeenschappelijke of commerciële functies

Een nieuwe toekomst voor de toren

De herontwikkeling van de Portus-site kent een lange voorgeschiedenis. De toren werd oorspronkelijk gebouwd als kantoor- en technische infrastructuur voor de RTT en later Belgacom. Belgacom verliet de kantoren in 2008, waarna verschillende scenario’s voor een nieuwe invulling werden onderzocht. De architectuurwedstrijd uit 2015 leverde het ontwerp van Coussée Goris Huyghe en de andere betrokken ontwerpers op.

De reconversie moet de bestaande toren een nieuwe levensduur geven en tegelijk de site sterker bij de omliggende stad betrekken. Als de vergunningsprocedure zonder grote vertragingen verloopt, verwacht LIFE de werken in 2027 te kunnen starten. De eerste bewoners zouden volgens de huidige planning rond 2030 hun intrek kunnen nemen.