Dorpshart waar architectuur, landschap en klimaatstrategie samenkomen

Het resultaat is een geïntegreerde dorpskernvernieuwing met drie belangrijke componenten: een nieuw gebouw voor kinderopvang, een heringericht Scholtisplein en de energetische renovatie van het bestaande cultuurcentrum. De renovatie van het CCN wordt geraamd op ongeveer 3,67 miljoen euro.

Van cultuurcentrum naar dorpshuis

Het vernieuwde CCN transformeert van een relatief monofunctioneel cultuurgebouw naar een breed inzetbaar dorpshuis. Naast de bestaande theaterzaal en foyer krijgt het gebouw plaats voor verschillende stedelijke diensten, waaronder de Stedelijke Academie voor Kunsten, een Snelbalie voor Neeroeteren, het consultatiebureau van Kind & Gezin en het Huis van het Kind.

Deze programmatische bundeling vraagt om een verfijnde interne organisatie. Publieke, semi-publieke en meer besloten functies worden ruimtelijk onderscheiden, terwijl circulaties zo worden opgezet dat verschillende gebruikersgroepen – cultuurpubliek, leerlingen, ouders en administratieve bezoekers – elkaar kunnen kruisen zonder conflicten.

De foyer fungeert daarbij als centrale verblijfsruimte en sociale drager van het gebouw. Tijdens de renovatie verhuizen verschillende verenigingen tijdelijk naar andere locaties; nadien keren ze grotendeels terug naar het vernieuwde cultuurcentrum.

Indeling van de vernieuwde site Cultureel Centrum

Stad Maaseik / BureauBR - Indeling van de vernieuwde site Cultureel Centrum

Architectuur als schakel tussen plein en parking

Architecturaal vertrekt BureauBR van het principe van openheid. Het cultuurcentrum positioneert zich als een transparant paviljoen aan het vernieuwde Scholtisplein, met een voorplein dat tegelijk foyeruitbreiding en dorpskamer kan zijn.

Een belangrijke ingreep bevindt zich aan de zijde van parking De Borg. De bestaande gevel wordt hier volledig opengewerkt om de zichtbaarheid en toegankelijkheid van het gebouw te vergroten. De huidige gevelsteen wordt verwijderd zodat een nieuwe isolatieschil kan worden aangebracht. Vervolgens krijgt het gebouw nieuwe ramen en een vernieuwde buitengevel.

Door deze ingreep transformeert de voormalige achterkant van het gebouw tot een volwaardige tweede voorkant. De relatie tussen parking, publieke ruimte en cultuurcentrum wordt zo duidelijker en veiliger, terwijl het gebouw beter leesbaar wordt in het dorpsweefsel.

De volumetrie van het cultuurcentrum blijft compact. Dit beperkt de energetische voetafdruk en laat tegelijk meer ruimte voor kwalitatieve buitenruimte rond het gebouw. Grote glaspartijen en zichtassen versterken de visuele relatie tussen interieur en publieke ruimte.

Materiaalstrategie: baksteen met CO₂-opslag

De gevelmaterialisering speelt een belangrijke rol in zowel de architecturale expressie als de duurzaamheidsambitie van het project. Voor de gevels van zowel de nieuwbouw als de renovatie werd gekozen voor de Pirrouet-baksteen van Vandersanden.

Deze steen neemt tijdens het uitharden CO₂ op en slaat die permanent in het materiaal op. Volgens de projectinformatie kan één ton van deze baksteen ongeveer 60 kilogram CO₂ opnemen. Daarmee wordt de materiaalkeuze expliciet onderdeel van de klimaatstrategie van het project.

Het gebruik van dezelfde baksteen voor nieuwbouw en renovatie creëert bovendien een duidelijke visuele samenhang in de dorpskern. De subtiele variaties in kleur en textuur geven het gebouw op straatniveau een tactiele kwaliteit, terwijl het volume vanop afstand rustig en abstract leesbaar blijft.

Renovatie als energetische upgrade

De renovatie van het CCN wordt aangegrepen als een grondige energetische verbetering van het bestaande gebouw. Door de oorspronkelijke draagstructuur te behouden, wordt grijze energie bespaard, terwijl een nieuwe isolatieschil en hoogperformante ramen het energieverbruik aanzienlijk verminderen. De opengewerkte gevels vragen daarbij een zorgvuldige balans tussen transparantie, zonwering en thermische prestaties. De compacte organisatie van functies maakt bovendien een efficiënte integratie van technische installaties mogelijk, wat zowel energieprestaties als onderhoud ten goede komt. In combinatie met de vergroening van de omgeving ontstaat een robuuste klimaatstrategie die inzet op minder hittestress, betere waterinfiltratie en een aangenamer microklimaat in de dorpskern.

Landschap als structurerend element

De herinrichting van het Scholtisplein vormt de ruimtelijke ruggengraat van het project. Grote delen van de bestaande verharding maken plaats voor groen en verblijfsruimte, terwijl de Witbeek opnieuw zichtbaar door de dorpskern slingert. De speelweide van de kinderopvang fungeert als overgang tussen de kinderfuncties en het publieke plein. Zo ontstaat een opeenvolging van buitenruimtes met verschillende sferen: actieve speelplekken, rustige parkzones en een representatief voorplein voor het cultuurcentrum.

Ook parking De Borg wordt vergroend en beter geïntegreerd in het geheel. Samen met de architecturale ingrepen aan het cultuurcentrum ontstaat zo een nieuw stedelijk front waar parkeren, verblijf en toegang tot het gebouw samenkomen.