Historische terugval in bouwvergunningen: roep om btw-verlaging klinkt luider

Nieuwbouw bijzonder zwaar getroffen

Vooral de nieuwbouwsector krijgt het hard te verduren. Zowel Bouwunie als Embuild waarschuwen dat bouwen voor veel gezinnen financieel onhaalbaar is geworden. De combinatie van stijgende materiaalprijzen, hogere loonkosten en strengere regelgeving heeft de bouwkost de voorbije vijf jaar met bijna 30% doen toenemen.

Daarbovenop komt de fiscale druk: meer dan de helft van de totale kost van een nieuwbouwwoning vloeit volgens sectororganisaties naar de overheid via btw en andere heffingen. Dit maakt dat voor veel kandidaat-bouwers de stap naar nieuwbouw simpelweg niet meer haalbaar is. Volgens Niko Demeester (Embuild) dreigt zonder ingrijpen zelfs een stilstand van de nieuwbouwmarkt: “Als de nieuwbouw stilvalt, komen we snel dichter bij een zware wooncrisis.”

Die waarschuwing is niet overdreven. Tegen 2050 zullen er in België naar schatting 900.000 extra woningen nodig zijn, onder meer door bevolkingsgroei, kleinere huishoudens en de vergrijzing. Zonder een forse toename van het aantal nieuwbouwwoningen dreigt het aanbod de vraag niet meer te kunnen volgen, met stijgende woonprijzen en toenemende druk op de huurmarkt als gevolg.

Ook renovatiesector verliest terrein

Hoewel de renovatiesector langer standhield, tonen recente cijfers aan dat ook daar de activiteit terugvalt. In 2025 werden 25.270 renovatievergunningen afgeleverd, het laagste aantal sinds 2017.

Volgens Bouwunie wijst dit erop dat de crisis zich uitbreidt naar de volledige sector. Bouwbedrijven zien hun rendabiliteit onder druk staan en het aantal faillissementen blijft hoog. De internationale context, waaronder geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten en stijgende rentevoeten, versterkt de onzekerheid.

Btw-verlaging als cruciale hefboom

Zowel Bouwunie als Embuild pleiten daarom nadrukkelijk voor een verlaging van het btw-tarief op nieuwbouw naar 6% voor de enige en eigen woning. Die maatregel zou ook moeten gelden voor woningen die gedurende minstens vijftien jaar worden verhuurd.

Volgens de sector kan een dergelijke ingreep het verschil maken van tienduizenden euro’s per woning en zo de toegankelijkheid van nieuwbouw aanzienlijk verbeteren. Tegelijk zou dit de bouwactiviteit opnieuw aanzwengelen en de druk op de huurmarkt verlichten.

Om de maatregel sociaal rechtvaardig te houden, stellen de organisaties voor om deze te beperken op basis van woningoppervlakte, naar analogie met het bestaande btw-stelsel voor sloop en heropbouw.

Hervorming van de renovatieplicht

Naast fiscale maatregelen pleit Bouwunie ook voor een hervorming van de renovatieplicht. Concreet stelt de organisatie voor om nieuwe eigenaars 10 tot 15 jaar de tijd te geven om hun woning te renoveren tot energielabel A of B. Een langere termijn biedt volgens de sector meer financiële ademruimte en voorkomt inefficiënte, gefaseerde renovaties. Vandaag kiezen eigenaars soms voor snelle ingrepen om aan minimale normen te voldoen, terwijl latere grondige renovaties die eerdere investeringen tenietdoen. Daarom wordt ook voorgesteld om te werken met een individueel renovatiemasterplan dat binnen twee jaar na aankoop moet worden opgesteld en nadien strikt wordt opgevolgd.

Nood aan structurele oplossingen

De combinatie van dalende vergunningen, stijgende kosten en toenemende vraag naar woningen maakt duidelijk dat de bouwsector zich op een kantelpunt bevindt. Zonder gerichte beleidsmaatregelen dreigt niet alleen verdere economische schade voor de sector, maar ook een structureel woningtekort.

Een btw-verlaging en een doordachte hervorming van de renovatieplicht worden door de sector dan ook gezien als essentiële hefbomen om zowel de betaalbaarheid als de bouwactiviteit opnieuw op gang te trekken.