Herbestemd erfgoed als motor voor cultuur

De Woekersite in Oudenaarde wordt de komende jaren omgevormd tot een compacte, maar gelaagde cultuurcampus, waarin een nieuwe theaterzaal, herbestemd erfgoed en publieke ruimte één samenhangend geheel vormen. De vernieuwing van de cultuursite is gegund via de Open Oproep-procedure van de Vlaamse Bouwmeester. In het bestek lag de lat expliciet hoog: het ging om een volledige studieopdracht voor de integratie en bouw van een nieuwe zaal en de herinrichting van de publieke ruimte, inclusief binneninrichting, groenaanleg en begeleiding van een participatief proces. De gunningscriteria focusten op concept- en visievorming, stedenbouwkundige inpassing, omgang met erfgoed, functionele kwaliteit, kostbeheersing en procesgerichtheid. Ruim tachtig kandidaten uit binnen- en buitenland dienden zich aan voor de selectie, waarna de stad via een mededingingsprocedure met onderhandeling een ontwerpteam koos.

Entre cour et jardin

Als laureaat kwam de samenwerking tussen Bob McMaster Architecten (Gent) en KRFT Architecture studio (Amsterdam) uit de bus. Het team ontwikkelde een ontwerp rond het thema ‘Entre cour et jardin’. Hun voorstel maakt een compacte synthese van alle programma-eisen en “nice to haves” in een helder, leesbaar volume dat tegelijk veel open ruimte laat aan de zijde van het achterliggende Liedtspark. De opdracht omvat niet alleen de architectuur van de nieuwe zaal, maar ook de herwaardering van de bestaande gebouwen, de hertekening van de buitenruimte, incl. parkeercirkel en fontein, en de integrale toegankelijkheid van de volledige campus.

De Woekersite wordt de komende jaren omgevormd tot een compacte, maar gelaagde cultuurcampus

BobMcMaster - De Woekersite wordt de komende jaren omgevormd tot een compacte, maar gelaagde cultuurcampus

Erfgoed als fundament

De site herbergt vandaag een kleine zaal voor podiumkunsten (bouwjaar 1993), vergader- en repetitielokalen in een oude brandweerkazerne (bouwjaar 1937) en een aangrenzende gemeenteschool (bouwjaar 1883), naast de nieuwbouw van academie PARCOUR uit 2014. Het stadsbestuur wilde die erfgoedlagen niet uitwissen, maar juist inzetten als drager van de nieuwe cultuurcampus.

De voormalige brandweerkazerne maakt plaats voor een meer open configuratie. Haar typologie en positie worden gezien als startpunt voor het nieuwe theatercafé en voorplein. De schoolgebouwen en de bestaande Woekerzaal worden bouwfysisch en functioneel opgewaardeerd, zodat oud en nieuw samen één leesbare structuur vormen.

Archeologienota

Voor de bouw van de nieuwe cultuursite werd een archeologisch vooronderzoek en een opgraving uitgevoerd op de parking en delen van het terrein, omdat de site op de rand van de middeleeuwse stadsverdediging ligt. Onder meer de fundering van een stadstoren uit de 14de eeuw, bastionsgrachten uit de 16de en 19de eeuw, en sporen van middeleeuwse huizen en gebruiksvoorwerpen werden gevonden. De archeologienota van SOLVA stelt ‘dat het volledige plangebied wordt onderkelderd en verstoord tot circa 3,8 meter diep, waardoor eventuele resten bedreigd zijn en niet in situ kunnen blijven’. SOLVA documenteerde de sporen (stadsverdediging, bewoningssporen, vondsten), maar in de nota werd verder geen scenario uitgewerkt waarbij deze fysiek worden ingepast in de nieuwbouw of buitenruimte.

Nieuwe zalen

Centraal in Woeker XL staat de nieuw te bouwen theaterzaal voor minimaal 400 personen, waarmee Oudenaarde inzet op een schaal die grotere producties en een betere financiële return mogelijk maakt. De grote zaal wordt ontworpen als een compacte, akoestisch performante ‘machine’, met een richt-nagalmtijd van 0,8 s als ontwerpinsteek en een volwaardige podium- en theatertechnische uitrusting.

De huidige Woekerzaal blijft bestaan, maar wordt getransformeerd tot een kleinere, flexibele zaal voor ongeveer 225 personen, die zowel staand als zittend kan worden ingezet. In het totaalprogramma krijgt ze de rol van intieme zaal voor lokale producties, try-outs en kleinschalige concerten, complementair aan de nieuwe grote zaal.

Tussen beide zalen en de academie ontwikkelt het ontwerpteam een aaneengesloten wandelfoyer die schakelt tussen inkom, publiekscirculatie, pauzeruimte, expo en informele werkplek. Aan de stadskant opent een theatercafé de campus naar de omgeving; aan de parkzijde wordt een cirkelvormig plein ontworpen dat dienstdoet als parkeerstructuur én buitenpodium.

BobMcMaster -

BobMcMaster -

Proces, participatie en stadsvernieuwing

De opdracht vraagt expliciet om een participatief ontwerpproces, waarin gebruikers, bewoners en stadsdiensten via themawerkgroepen input leveren. In verschillende sessies werden thema’s als mobiliteit, programmatische invulling, erfgoed en duurzaamheid uitgewerkt, waarna het ontwerpteam die inbreng vertaalde in een voorontwerp.

De herinrichting van de Woekersite sluit aan bij eerdere stadsvernieuwingsprojecten zoals de Scheldekop, de Scheldeboorden en de heraanleg van de Grote Markt. Met Woeker XL voegt Oudenaarde daar een cultuurcampus aan toe die niet alleen een nieuwe zaal toevoegt, maar ook publieke ruimte teruggeeft aan de stad, en erfgoed op een hedendaagse manier activeert.