The Grand Nieuwpoort: een kusticoon herwint zijn grandeur
Een monument met een bewogen geschiedenis
Op de hoek van de Zeedijk en het Hendrikaplein in Nieuwpoort-Bad staat een gebouw dat jarenlang het architecturale beeld van de badplaats mee bepaalde. Le Grand Hôtel opende in 1929 zijn deuren en groeide uit tot een van de meest prestigieuze hotels aan de Belgische kust. Architect Apollon Lagache ontwierp een monumentaal gebouw met karakteristieke gevels, toren, koepels en rijk uitgewerkte interieurs, volledig in de geest van de kustarchitectuur uit het interbellum.
De Tweede Wereldoorlog betekende een eerste zware breuk. Het hotel werd gebruikt als krijgshospitaal en liep aanzienlijke schade op. Bij de naoorlogse heropbouw en latere verbouwingen verdwenen verschillende oorspronkelijke architecturale elementen. Het gebouw kreeg uiteindelijk een nieuwe bestemming als vakantieresidentie White Residence, maar verloor steeds meer van zijn oorspronkelijke uitstraling. Na de sluiting in 2018 drong een grondige herontwikkeling zich op.
Met The Grand krijgt het historische gebouw een nieuwe toekomst. Projectontwikkelaar VDD Project Development werkt daarvoor samen met David Chipperfield Architects en Origin Architecture & Engineering. Bureau Bouwtechniek staat in voor de technische uitwerking en uitvoeringsarchitectuur, terwijl Arjaan De Feyter de interieurarchitectuur verzorgt.
Restaureren en reconstrueren
De restauratie vertrekt vanuit een grondige analyse van de historische waarde van het gebouw. Bouwhistorisch onderzoek bracht de oorspronkelijke architectuur en de verschillende latere aanpassingen in kaart. Op basis daarvan werd bepaald welke onderdelen behouden en gerestaureerd moesten worden en waar een nieuwe invulling mogelijk was.
De drie beschermde gevels vormen samen met de historische inkomhal, bar en brasserie de belangrijkste erfgoedcomponenten. De gevels worden zorgvuldig gerestaureerd, met bijzondere aandacht voor het metselwerk en de decoratieve elementen. Ook in het interieur wordt de oorspronkelijke afwerking opnieuw als referentie gebruikt. Zo bracht kleuronderzoek in de inkomhal de historische kleurstelling van muren, plafonds en trappen aan het licht.
Opvallend is dat ook verdwenen elementen van het oorspronkelijke daklandschap opnieuw worden geïntroduceerd. De toren, koepels, dakkapellen, loggia en het hoekterras krijgen opnieuw een plaats in het architecturale geheel. Het gaat daarbij niet om een letterlijke reconstructie, maar om hedendaagse interpretaties die de oorspronkelijke architectuurtaal respecteren.
Nieuwe constructie op een bestaande structuur
Een van de meest ingrijpende ingrepen is de uitbreiding boven op het bestaande gebouw. De vroegere dakverdieping werd verwijderd om plaats te maken voor twee bijkomende volwaardige verdiepingen en twee nieuwe dakverdiepingen. Daarmee wordt niet alleen extra woonoppervlakte gecreëerd, maar krijgt het gebouw ook opnieuw zijn karakteristieke verticale silhouet.
Constructief vormde die uitbreiding een belangrijke uitdaging. De bestaande structuur was immers niet ontworpen voor de bijkomende belasting. Daarom werden de draagstructuur en funderingen grondig onderzocht. Om het extra gewicht te beperken, wordt onder meer gebruikgemaakt van lichte betonvloeren en lichte binnenwanden in gipskarton. De nieuwe dakconstructie combineert staal en hout.
Ook de aansluiting tussen de nieuwe en bestaande gevels vroeg om een nauwkeurige detaillering. De keuze van de nieuwe gevelmaterialen gebeurde aan de hand van verschillende proefstalen op ware grootte. Die werden zelfs met een kraan naar boven gebracht om ze onder vergelijkbare lichtomstandigheden met de historische gevels te kunnen vergelijken.
Voor de voorbereiding werd het gebouw bovendien volledig digitaal opgemeten met laserscanning. De resulterende puntenwolk vormde de basis voor een driedimensionaal BIM-model in Revit. Dat model maakte het mogelijk om nieuwe constructieonderdelen nauwkeurig op de bestaande geometrie af te stemmen. Tijdens de ontmanteling kwamen bijkomende constructieve elementen aan het licht, waardoor het model en de uitvoeringsplannen verder werden verfijnd.
Brandveiligheid en energetische opwaardering
De nieuwe woonfunctie brengt ook strengere eisen op het vlak van brandveiligheid met zich mee. De bestaande circulatie werd daarom grondig herbekeken. De niet-beschermde trappenhallen maakten plaats voor drie nieuwe trappenkokers, elk met twee trappen. Zo beschikken de appartementen over twee vluchtmogelijkheden. Voor de beschermde historische traphal werd een aangepaste oplossing uitgewerkt. Omdat een volledige aanpassing aan de huidige voorschriften het erfgoed te sterk zou aantasten, blijft de oorspronkelijke structuur behouden. Een rook- en warmteafvoersysteem (RWA) en bijkomende compenserende maatregelen moeten de brandveiligheid verzekeren.
Ook de energetische renovatie vraagt om een specifieke aanpak. De beschermde gevels kunnen niet langs buiten worden geïsoleerd. Daarom wordt voor de bestaande massieve muren een capillair actief binnenisolatiesysteem toegepast. Dat moet toelaten de thermische prestaties te verbeteren zonder de historische gevels aan te tasten. De vochttechnische eigenschappen van de volledige wandopbouw zijn daarbij essentieel om vochtophoping en vorstschade te vermijden. Voor de energievoorziening wordt gekozen voor een fossielvrij concept met geothermie. Onder de nieuwe ondergrondse parking worden boringen uitgevoerd met een gezamenlijk traject van 9.372 lopende meter. In combinatie met een bodem-waterwarmtepomp zorgen die voor verwarming en koeling. Daarnaast komen op het dak 220 zonnepanelen, goed voor een geraamde jaarlijkse productie van 75.900 kWh voor de gemeenschappelijke delen. De projectontwikkelaar vermeldt een CO₂-reductie van 84 procent en E-peilen tussen 15 en 25 voor de appartementen.
De ligging aan de kust stelt bovendien specifieke eisen aan de materiaalkeuze en detaillering. Windbelasting, zoutbelasting en vocht vragen om duurzame gevel- en dakopbouwen, zorgvuldig uitgewerkte aansluitingen en aangepaste bevestigingssystemen. Voor de complexe dakvormen wordt onder meer natuurleien gebruikt.
Nieuwe bestemming voor een historisch gebouw
Na de transformatie zal The Grand 70 appartementen omvatten, aangevuld met commerciële ruimtes en publieke functies. De historische inkomhal wordt opnieuw een belangrijke toegang tot het gebouw. Ook de vroegere bar en brasserie aan de Zeedijk keren terug. Voor de bewoners komen er onder meer een zwembad, wellnessvoorzieningen, een ondergrondse parking en een ruime fietsenstalling. De interieurarchitectuur vertaalt de historische identiteit naar een hedendaags woonconcept. Klassieke elementen zoals moulures, plinten en deuren worden opnieuw geïnterpreteerd, zonder het interieur letterlijk naar de oorspronkelijke hotelkamers te reconstrueren.
The Grand illustreert hoe complex de herbestemming van beschermd erfgoed kan zijn wanneer een gebouw niet alleen gerestaureerd, maar ook structureel uitgebreid en energetisch opgewaardeerd moet worden. De combinatie van historische gevels, nieuwe constructies, aangepaste brandveiligheid en hedendaagse technieken vraagt om een doorgedreven samenwerking tussen architecten, ingenieurs en uitvoerende partners.
Foto’s © The Grand / VDD Project Development