Bouw- en installatiesector herstelt dit jaar licht, maar gaat komende jaren weer naar af

“Dit broze herstel dreigt meteen al in de kiem gesmoord te worden door internationale spanningen, een aanhoudende crisis in de woningbouw en een terugval van de overheidsinvesteringen in infrastructuur”, verklaart Niko Demeester, CEO van Embuild. De bouwfederatie waarschuwt dat ons land zich daardoor steeds verder verwijdert van zijn woon-, renovatie- en infrastructuurdoelstellingen. De woningnieuwbouwsector verkeert in zwaar weer, met een historisch laag aantal bouwvergunningen en een stijgend aantal faillissementen. Embuild vraagt daarom in het kader van het federale begrotingsoverleg een verlaagd btw-tarief voor de bouw en aankoop van de enige en eigen woning en voor de bouw van woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd en ook structureel hogere overheidsinvesteringen in infrastructuur allerhande.

Bouw algemeen

Uit de economische prognoses van Embuild blijkt dat het bloeden in de bouw- en installatiesector in 2026 gestopt is. Dit jaar zou de activiteit van de volledige sector met 1,3% toenemen. “Toch plaatsen we daar meteen een zeer belangrijke kanttekening bij: uit onze cijfers blijkt duidelijk dat het om een korte, eenmalige opleving vanuit een te laag activiteitsniveau gaat”, zegt Niko Demeester. “De sector kampt al jaren met een crisis en het conflict in het Midden-Oosten wakkerde die onrust binnen de sector alleen maar aan, waardoor de bloem in de knop gebroken zal worden. De geopolitieke situatie, die de economische groei en het consumentenvertrouwen afremt, maakt de kans op verdere verslechtering aanzienlijk groter dan een verdere normalisering of verbetering van de conjuncturele situatie in de bouw.”

De sector kampt al jaren met een crisis en het conflict in het Midden-Oosten wakkerde die onrust binnen de sector alleen maar aan, waardoor de bloem in de knop gebroken zal worden.

Woningbouw

De woningbouw blijft het met een daling van de activiteit van 0,5% ook in 2026 moeilijk hebben. En ook in 2027 volgt er geen beterschap (-1%). Nochtans zijn er tegen 2050 900.000 extra woningen nodig in ons land, als gevolg van de bevolkingsgroei (+800.000 inwoners), de veranderende woonbehoeften (meer singles, éénoudergezinnen en ouderen die langer zelfstandig wonen) en de structurele toename van de vraag naar tweede verblijven.

In aanloop naar de federale begrotingsoefening vraagt Embuild dan ook een verlaagd btw-tarief voor de bouw en aankoop van de enige en eigen woning en voor de bouw van woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd. Vandaag vloeit meer dan de helft van de kostprijs van een nieuwbouwwoning terug naar de overheid via btw, registratierechten en diverse heffingen. Voor veel gezinnen wordt bouwen of kopen daardoor onhaalbaar.

Woningrenovatie

Ook de woningrenovatie blijft ondermaats scoren. Dat de activiteit toeneemt (+2%), is vooral te danken aan de renovatieverplichting die in Vlaanderen geldt. Tegelijkertijd wordt de groei afgeremd door het aflopen van de Europese herstelplannen in 2026. Een belangrijk deel daarvan is immers gericht op energierenovaties van woningen. “Nochtans hebben we ook op het vlak van woningrenovaties nood aan een sterke inhaaloperatie”, weet Niko Demeester. Ons land telt vandaag 5,7 miljoen woningen, die gemiddeld 75 jaar oud zijn. 92 procent voldoet niet aan de energienormen van 2050. “Concreet betekent dat dat 5,2 miljoen woningen gerenoveerd moeten worden. Het huidige renovatietempo ligt echter veel te laag: jaarlijks wordt slechts 0,8 procent van de woningen aangepakt (40.000 woningen), terwijl dat minstens 4 procent zou moeten zijn om de doelstellingen te halen (205.000 woningen).” 

Niet-residentiële bouw en renovatie

De bouw van allerhande gebouwen (industrie, diensten, landbouw, handel, kantoren, …) zal het dit jaar wel goed doen, met een toename van de activiteit van 3%. Dat heeft vooral te maken met de toegenomen vraag naar commerciële en landbouwgebouwen. Ook de activiteit van de bouw van kantoren neemt dit jaar toe, al heeft dat vooral te maken met een aantal grote projecten (nieuwe kantoren voor VRT en RTBF, nieuwe defensiesite, nieuwe ziekenhuizen). De niet-residentiële renovatiemarkt zal in 2026 met iets meer dan 1% groeien. Die toename valt voor een groot stuk te verklaren door de Waalse renovatieprogramma’s voor ziekenhuizen en schoolgebouwen.

Infrastructuur

Slecht nieuws dit jaar is dat ook de infrasector onder druk staat. De voorbije drie jaren nam de activiteit van de infrastructuurwerken nog stevig toe, maar dit jaar stagneert die en volgend jaar daalt die zelfs met 5%. Daarmee geven de overheden in ons land volgens de bouwfederatie een bijzonder slecht signaal, want nagenoeg alle infrastructuur heeft een zeer grondige opwaardering nodig. Bij de wegen moet 18% vervangen worden en 15% structureel gerenoveerd. Bij publieke gebouwen (scholen, ziekenhuizen, woonzorgcentra en gevangenissen) moet dan weer 95% gerenoveerd worden en is er ook nood aan extra capaciteit.

Onze overheden investeren al jaren systematisch veel te weinig in allerhande infrastructuurwerken. Slechts 3,1% van het BBP gaat naar overheidsinvesteringen. Embuild dringt nadrukkelijk aan om ambitieuzer te zijn en deze investeringen op te trekken naar 4% van het BBP. Alle overheden samen (lokaal, regionaal en federaal) zouden dan tussen nu en 2029 in totaal 5,7 miljard extra moeten investeren om naar die 4% te gaan. Andere landen investeren proportioneel meer ondanks lagere belastingen. Zo besteden de 27 EU-lidstaten gemiddeld 3,7% van hun BBP aan overheidsinvesteringen.

Uitstel bouw- en verbouwprojecten niet zinvol

Niko Demeester, besluit: “De druk op onze sector blijft groot en dit terwijl de nood aan renovatie en extra capaciteit van zowel woningen als infrastructuur steeds toeneemt. Onze oproep aan consumenten en opdrachtgevers is dan ook dat het geen zin heeft om bouw- of renovatieprojecten uit te stellen. Daardoor raakt ons patrimonium steeds meer verouderd en blijven de prijzen stijgen. Investeringen in de bouw betalen zich dubbel terug, zowel in kwaliteit als kwantiteit.”