Erfgoedrestauratie als hefboom voor nieuw dienstencentrum in Oostakker

Het project combineert restauratie van het monument met een nieuwe architecturale uitbreiding. Daarbij wordt het gemeentehuis opnieuw een centraal onderdeel van het publieke leven in de wijk, terwijl het gebouw technisch en energetisch wordt aangepast aan hedendaagse normen.

Restauratie van een historisch bestuursgebouw

Het voormalige gemeentehuis van Oostakker werd gebouwd in 1905 en werd ontworpen als representatief bestuursgebouw voor de toenmalige zelfstandige gemeente. De architectuur wordt gekenmerkt door een combinatie van baksteenmetselwerk en natuurstenen accenten, een symmetrische gevelcompositie en een centrale inkompartij met bordestrap. Door de jaren heen onderging het gebouw verschillende aanpassingen, maar een aantal oorspronkelijke elementen bleven bewaard. In het restauratieproject wordt bijzondere aandacht besteed aan het behoud van deze historische onderdelen. Zo blijven onder meer de centrale trappartij, verschillende houten binnendeuren en delen van het oorspronkelijke interieur bewaard. De restauratie vertrekt vanuit het principe van maximaal behoud van authentiek materiaal. Waar vervanging noodzakelijk is, gebeurt dit met materialen en technieken die aansluiten bij de oorspronkelijke bouw.

Gevelrestauratie en herstel van het metselwerk

De restauratie van de gevel vormt een belangrijk onderdeel van het project. Door veroudering van het metselwerk en eerdere herstellingen met minder geschikte mortels waren verschillende zones van de gevel aangetast. Tijdens de restauratie worden de bakstenen gevels gereinigd met zachte technieken om beschadiging van het historisch materiaal te vermijden. Beschadigde bakstenen worden plaatselijk vervangen door nieuwe stenen met vergelijkbare kleur, textuur en formaat. Het voegwerk wordt hersteld met kalkrijke mortels die compatibel zijn met het historische metselwerk en die een betere dampopenheid garanderen. De natuurstenen elementen rond ramen en dorpels worden gereinigd en waar nodig gerestaureerd. Hierdoor blijft het oorspronkelijke gevelbeeld behouden.

Dakrenovatie en -isolatie

Ook het dak wordt grondig aangepakt. De bestaande leien dakbedekking heeft het einde van haar levensduur bereikt en wordt volledig vernieuwd. Daarbij wordt de historische dakstructuur behouden en waar nodig lokaal versterkt. Tegelijk wordt het dak thermisch verbeterd. De isolatie wordt aan de binnenzijde van het dakvlak aangebracht zodat het uitzicht van het gebouw niet verandert. Dampopen isolatiematerialen zorgen ervoor dat het historische dak kan blijven ademen en vochtproblemen worden vermeden. Door deze ingreep wordt het energieverlies via het dak aanzienlijk beperkt.

Integratie van technieken in een erfgoedcontext

Een van de grootste uitdagingen bij de renovatie van historische gebouwen is de integratie van moderne technieken zonder het historische karakter te verstoren. In het oud gemeentehuis worden nieuwe installaties voorzien voor verwarming, ventilatie, elektriciteit en datacommunicatie. De technische leidingen worden zoveel mogelijk geïntegreerd in bestaande schachten of in nieuwe technische zones die discreet in het gebouw worden ingepast. Hierdoor blijven historische ruimtes zoals de voormalige raadzaal en de inkomhal visueel intact. Voor de verlichting wordt gekozen voor energiezuinige LED-armaturen die subtiel in het interieur worden geïntegreerd.

Nieuwe functie binnen het dienstencentrum

Het restauratieproject maakt deel uit van een groter stedenbouwkundig geheel waarin ook nieuwbouwvolumes worden gerealiseerd. Het historische gemeentehuis krijgt een ondersteunende rol binnen het nieuwe dienstencentrum. Het gebouw zal onder meer ruimte bieden aan vergader- en ontmoetingsruimtes en vormt een herkenbare toegang tot het nieuwe complex. Door het monument te integreren in een hedendaagse architectuur ontstaat een dialoog tussen oud en nieuw.

Projectorganisatie en tijdslijn

De ontwikkeling van het project gebeurt in opdracht van Stad Gent en OCMW Gent, die samen investeren in de realisatie van het nieuwe dienstencentrum voor Oostakker. Het ontwerp wordt uitgewerkt door evr-architecten, die instaan voor het masterplan en de nieuwbouw, in samenwerking met Callebaut Architecten, gespecialiseerd in restauratie van historisch patrimonium. De stabiliteits- en techniekenstudies worden verzorgd door Sweco. De uitvoering van de werken is voorzien in de tweede helft van het decennium, met een geplande start van de restauratie- en bouwwerken rond 2027.

De totale kostprijs van de restauratie wordt geraamd op 861.000 euro. Via het Agentschap Onroerend Erfgoed financiert Vlaanderen daarvan 45%, de overige kosten neemt Stad Gent de stad Gent voor haar rekening. De Stad investeert ook nog eens 14,6 miljoen euro in de realisatie van het volledige dienstencentrum.

Beelden © evr-architecten