Belgen weten dat ze moeten renoveren, maar handelen (nog) niet

‘Stiefkind’ van de prioriteiten

De studie, uitgevoerd door onderzoeksbureau Profacts, schetst een opvallend beeld van de prioriteiten van Belgische eigenaars. Hoewel meer dan de helft van de respondenten vreest voor stijgende energiefacturen en 6 op 10 bang is voor waardeverlies door een slechte EPC‑score, komt renovatie in hun toekomstplannen pas op de vierde plaats, na onder meer reizen en de aankoop van een wagen.

Verouderd woningpark

De resultaten tonen de typische paradox van de Belgische wooncultuur. Ongeveer 8 op 10 eigenaars zijn tevreden over het comfort en de ligging van hun woning, terwijl bijna drie kwart van het woningbestand ouder is dan twintig jaar en gebouwd werd volgens normen die intussen achterhaald zijn op vlak van energieprestaties. Vastgoed blijft voor 8 op 10 Belgen tegelijk een cruciale pijler van hun financiële toekomst en pensioen, wat de druk op het woningpark verder vergroot.

Stress als rem op renovatie

Renovatie wordt door drie op de vier Belgen expliciet ervaren als een belangrijke bron van stress. Die stress is niet alleen verbonden aan de hinder van de werken, maar vooral aan het gevoel van onzekerheid: complexiteit van technische keuzes, onduidelijkheid over premies en fiscale stimuli, en de vrees om de verkeerde ingrepen te kiezen.

Een van de meest sprekende cijfers voor de sector is dat 53% van de renovatieprojecten het oorspronkelijk budget overschrijdt. In de meeste gevallen gaat het om meerkosten tussen 10 en 20%, maar één op de vijf eigenaars ziet de uiteindelijke factuur met meer dan 20% stijgen tegenover de initiële raming.

Financiering vooral met eigen middelen

Ondanks het uitgebreide aanbod aan renovatiekredieten en energie‑leningen blijkt 70% van de Belgen renovatiewerken volledig of gedeeltelijk met eigen spaargeld te financieren. Dat wijst erop dat renovatie vaak gebeurt wanneer de spaarbuffer dat toelaat, eerder dan wanneer het technisch of energetisch dringend nodig is.

Een van de meest sprekende cijfers voor de sector is dat 53% van de renovatieprojecten het oorspronkelijk budget overschrijdt.

Levensfase bepaalt renovatieprioriteiten

De studie toont ook dat renovatieprioriteiten duidelijk verschuiven naargelang de levensfase. Jongere eigenaars focussen vaker op uitbreidingen en ruimte‑optimalisatie, terwijl oudere eigenaars meer belang hechten aan comfort, toegankelijkheid en energiebesparende ingrepen.

Wanneer eigenaars effectief renoveren, staan comfortverbetering en energiebesparing centraal. 57% van de respondenten noemt meer wooncomfort als belangrijkste motivatie, terwijl 78% renovatie inzet om de energiefactuur te verlagen.

Top drie van energetische ingrepen

De ranglijst van populaire energetische renovaties oogt vertrouwd voor de bouwprofessional. Dakwerken en isolatie vormen de nummer één, gevolgd door de vervanging van ramen en deuren, terwijl zonnepanelen de derde plaats innemen met 25 tot 31% van de eigenaars die deze investering expliciet opnemen in hun plannen.

Niet “waarom”, maar “hoe”

De slotconclusie van de studie is bijzonder relevant voor iedereen die in de renovatieketen actief is. Het probleem is niet langer het overtuigen van eigenaars van het nut van renovatie, maar het wegnemen van drempels bij de uitvoering: gebrek aan kennis, beperkte transparantie over kosten en planning, en het ontbreken van geïntegreerde begeleiding van studie tot oplevering.

Wat leren we hieruit?

1. Maak budgetonzekerheid expliciet bespreekbaar

Meer dan de helft van de renovaties overschrijdt het voorziene budget, vaak met 10 tot 20%, en bij een vijfde loopt dat zelfs op tot meer dan 20%. Door in het voortraject expliciet te werken met scenario’s (basis, +10%, +20%) en mogelijke meerwerken te benoemen, verminder je de stress en verras je de klant minder onderweg.

2. Verkoop geen “waarom”, maar “hoe”

Eigenaars zijn al overtuigd van het nut van energetisch renoveren: ze vrezen hogere energiekosten en waardeverlies bij een slechte EPC‑score. De meerwaarde van de professional ligt dus in het vertalen van die abstracte bezorgdheid naar een concreet stappenplan met duidelijke keuzes, fasering en opvolging.

3. Positioneer jezelf als gids in het premielabyrint

De complexiteit van regelgeving en premies is een belangrijke bron van stress en uitstelgedrag. Wie als aannemer of architect basiskennis van steunmaatregelen integreert in zijn advies en eventueel samenwerkt met energie‑adviseurs, verlaagt de mentale drempel voor de klant gevoelig.

4. Speel in op levensfase

Jongere eigenaars leggen andere accenten dan oudere: de eersten focussen sneller op uitbreiding en ruimte, de laatsten op comfort, toegankelijkheid en energiekosten. Door offertes en voorstellen op die levensfase af te stemmen, verhoog je de relevantie en de slaagkans van het project.

5. Koppel technische keuzes aan comfort én factuur

57% renoveert voor meer comfort, 78% voor een lagere energiefactuur. Door elke ingreep tegelijk te kaderen in wooncomfort (gevoel, geluid, tocht) én in energiebesparing, sluit je perfect aan bij de twee hoofdmotivaties van de klant.

Conclusie

Wie erin slaagt het “hoe” te vereenvoudigen – van de eerste energiescan tot en met de oplevering – heeft volgens de cijfers een duidelijke voorsprong in een markt waar de motivatie wél aanwezig is, maar de knoop nog te vaak verwarrend blijft.

Bouwunie over de studie

Reizen, nieuwe meubels en een wagen krijgen voor Belgen voorrang op renovatie als ze nadenken over hun toekomstplannen. Anderzijds maakt de helft van de eigenaars zich zorgen over het energieverbruik van hun woning. “Nochtans is renoveren net een manier om dat energieverbruik terug te dringen”, zegt Twain De Hondt, Bouwunie-directeur-studiedienst. Beter voor de portemonnee van de eigenaars dus. Maar grondig energetisch renoveren is ook gewoon een noodzaak. “Om de klimaatdoelstellingen te halen”, aldus De Hondt. “Maar ook om ons minder afhankelijk te maken van mogelijke geopolitieke spanningen die een impact hebben op de prijs van fossiele brandstoffen en in te spelen op regelgeving zoals de ETS2, die verwarmen op gas of stookolie duurder maakt.”

Grondig energetisch renoveren is een noodzaak om de klimaatdoelstellingen te halen, maar ook om ons minder afhankelijk te maken van mogelijke geopolitieke spanningen die een impact hebben op de prijs van fossiele brandstoffen en in te spelen op regelgeving zoals de ETS2, die verwarmen op gas of stookolie duurder maakt.

Betrouwbare vakmensen

Er is nog heel wat werk aan de winkel als het over renoveren gaat. Bouwunie wijst erop dat vandaag 1 op 3 eengezinswoningen in Vlaanderen een EPC van E of F heeft. De renovatie-ambities moeten volgens Bouwunie wel hoger liggen dan label D. Een warmtepomp heeft trouwens ook vaak enkel zin bij een EPC van minstens C. Grondig renoveren heeft natuurlijk een prijskaartje, dat erkent de bouworganisatie. Daarom is het volgens Bouwunie belangrijk om te blijven inzetten op gerichte ondersteuning voor consumenten. Denk aan premies, goedkope leningen en kwaliteitsvolle begeleiding.

Uit de studie van Belfius blijkt dat ook heel wat Belgen moeilijkheden hebben bij het zoeken naar betrouwbare vakmensen. Om consumenten te helpen, ontwikkelde Bouwunie de tool www.checkjeaannemer.be. Via het btw-nummer van de aannemer kan je makkelijk nagaan of het bouwbedrijf bestaat en correct is geregistreerd, of er sociale of fiscale schulden zijn en of de zaakvoerder niet op de zwarte lijst JustBan van aannemers staat.